Wat is?..
Anorexia nervosa
De naam anorexia nervosa (verkort tot anorexia) betekent letterlijk “gebrek aan eetlust door nerveuze oorzaken”. Deze naam is eigenlijk misleidend, omdat de patiënten die hieraan lijden geen gebrek aan eetlust hebben, maar juist doelbewust proberen hun eetlust en hongergevoel te onderdrukken. Anorexia zou eigenlijk beter “magerzucht” of “lijnziekte” genoemd kunnen worden, want de patiënten hebben een onweerstaanbare drang om af te vallen. Ze zijn er als het ware aan verslaafd en gaan ermee door, zelfs als zij al sterk zijn vermagerd.
Alles wat te maken heeft met eten, gewicht en lichaamsomvang is een obsessie voor anorexia-patiënten. Ze tellen voortdurend calorien en tobben over wat ze wel of niet moeten eten. Voedsel wordt slechts als “toegestaan” beschouwd als het weinig calorien bevat; vooral suikers en vetten zijn taboe.
Lichamelijke gevolgen.
Anorexia-patiënten kunnen door hun eetgedrag erg vermageren. Door de ondervoeding en vermagering kunnen veel lichamelijke klachten optreden.
•Door een verstoorde hormoonhuishouding kan het menstruatieritme verstoord raken of zelfs helemaal stoppen. Dit brengt de vruchtbaarheid van een vrouw in gevaar. Ook versnelt het de kans op botontkalking, met een grotere kans op botbreuken.
•De ademhaling en de hartslag worden trager. Ook de bloeddruk daalt. Dit komt doordat het lichaam bij dalend gewicht en verminderde voedselinname zoveel mogelijk overschakelt op besparing in de stofwisseling. Als gevolg hiervan voelen de patiënten zich dikwijls erg moe, duizelig, lusteloos, depressief.
•Doordat er weinig eten wordt verbrand, daalt de lichaamstemperatuur en hebben de patiënten last van koude, blauwe handen en voeten. Ook kan, als gevolg van de lage lichaamstemperatuur, een donsachtige beharing in het gezicht, op de armen, borst en rug ontstaan.
•De conditie van het gebit en de haren verslechtert. Er kan haaruitval optreden. De huid wordt droog en schilferig en verslapt.
Door de beperking van de voedselinname kan verstopping optreden. Dit is voor een anorexiapatiënte vaak een reden om in paniek te raken en haar toevlucht te nemen tot braken of laxeermiddelen.
•Bij extreme vermagering ontstaat vaak een vochtophoping (oedeem) in de onderbenen.
•Als patiënten sterk vermageren wordt spierweefsel afgebroken.
•Het honger- en verzadigingsmechanisme raakt volkomen verstoord. De patiënten voelen op den duur niet meer wanneer ze honger hebben of negeren het hongergevoel.
•Anorexia-patiënten slapen vaak slecht. Meestal slapen zij moeilijk in of zijn al vroeg weer wakker. Vaak lossen zij dit probleem op door “s morgens vroeg al weer met werk, studie of andere activiteiten te beginnen.
•Door het ontoereikende of eenzijdige dieet kunnen tekorten aan bepaalde mineralen en vitamines ontstaan. Bij patiënten die laxeer- en/of plasmiddelen gebruiken en/of regelmatig braken kunnen ernstige stoornissen in de electrolytenhuishouding ontstaan, in het bijzonder een tekort aan kalium. Dit kan leiden tot nier- en leverbeschadigingen, spierkrampen, hartritmestoornissen en zelfs hartstilstand.
Bijna alle lichamelijke symptomen verdwijnen wanneer de patiënten weer een stabiel, normaal gewicht hebben bereikt. Als de ziekte echter vele jaren duurt, kan onherstelbare schade aangericht worden. Zeker omdat anorexia-patiënten zelf vaak de ernst van hun lichamelijke toestand ontkennen, is dit risico aanwezig. Bij vrouwen die langdurig niet menstrueren, kan op den duur botafbraak (osteoporose) ontstaan. Hierdoor neemt de kans op botbreuken toe. Al met al is het beslist niet overdreven om anorexia nervosa als een lichamelijk gevaarlijke ziekte te beschouwen.
Vaak eten anorexia-patiënten iedere dag dezelfde dingen volgens een zichzelf opgelegd ritueel. Iedere afwijking van dit strikte regime kan paniek oproepen en wordt daarom op alle mogelijke manieren vermeden. Sommige patiënten kunnen dit regime niet voortdurend volhouden en hebben bij tijd en wijlen last van eetbuien, waarbij ze in korte tijd veel eten naar binnen werken. Na zo”n eetbui voelen ze zich erg wanhopig en willen het eten zo snel mogelijk weer kwijt. Dit doen ze dan vaak door zelf opgewekt braken of door het gebruik van laxeermiddelen. Om nog meer af te vallen dwingen anorexia-patiënten zichzelf vaak tot overmatige lichamelijke activiteit. Sommige patiënten beoefenen bijvoorbeeld twee uur per dag aerobics, joggen dagelijks 10 kilometer of doen iedere avond op hun kamer 500 buikspieroefeningen.
Hoewel de patiënten erg mager – soms zelfs extreem mager – kunnen worden, blijven zij zichzelf dik voelen. Er is dus sprake van een sterk vertekend lichaamsbeeld. Het is zelfs zo dat naarmate het gewicht lager wordt patiënten steeds banger worden om aan te komen. Een pondje erbij wordt dan als een regelrechte ramp ervaren.
Hoewel anorexia-patiënten wel bij anderen opmerken dat die te mager zijn, blijven zij hun eigen toestand tegenover zichzelf en anderen vaak lang ontkennen. Ze proberen hun eetgedrag en de lichamelijke gevolgen daarvan voor anderen verborgen te houden uit angst voor druk die anders op hen uitgeoefend zal worden om aan te komen. Anorexia- patiënten kunnen daarom lang volhouden dat er niets met hen aan de hand is.
Sociale gevolgen.
Mensen met anorexia voelen zich vaak geïsoleerd en verlaten. De omgeving begrijpt niet dat de patiënten hun lichaam heel anders ervaren dan anderen het zien. De vermagering en het abnormale eetdrag roepen veel onbegrip en bezorgdheid op bij familie en vrienden. Daarom proberen zij hun eetstoornis zo veel mogelijk verborgen te houden en zullen zij allerlei smoesjes en uitvluchten verzinnen. Hierdoor kunnen zij door hun omgeving als leugenachtig of onbetrouwbaar worden ervaren.
Anorexia-patiënten zijn eigenlijk voortdurend bezig met het plannen en geheimhouden van hun eetgedrag. Dit veroorzaakt veel stress. Iets gewoons als een etentje of een verjaardagsfeestje kan anorexia-patiënten erg nerveus maken. Door de stress worden ze kwetsbaar, onzeker, dwingerig of snel geïrriteerd en hebben ze last van grote stemmingswisselingen. Ze moeten van zichzelf aan een heleboel regels voldoen en worden in hun denken en doen erg in beslag genomen door hun ziekte.
Anorexia-patiënten gaan zich op den duur steeds meer afzonderen van de mensen om hen heen. Ze zijn uiteindelijk alleen nog maar bezig met wèl of niet eten, met dik of dun zijn, of met hardlopen, fietsen of zwemmen. Hoewel ze vaak grote moeite doen om zich zo aangepast mogelijk te gedragen, zijn zij zo door hun ziekte geobsedeerd, dat zij haast niets meer voor andere mensen of zaken kunnen voelen. Zij komen daardoor al gauw in een sociaal isolement.
Boulimia Nervosa
Boulimia nervosa (verkort tot boulimia) betekent letterlijk ‘eetlust als een os door nerveuze oorzaken’. Ook deze naam klopt niet helemaal, omdat er sprake is van eetbuien die worden afgewisseld met perioden van (bijzonder) matig eten. Bovendien hoeft het niet zo te zijn dat mensen met boulimia een grote eetlust hebben voordat ze een eetbui krijgen. Het gaat om het eten, niet om het stillen van honger. De drang om te eten lijkt op een verslaving. Boulimia wordt dan ook wel eetverslaving genoemd.
Tijdens een eetbui worden grote hoeveelheden eten naar binnen gewerkt en hebben de patiënten het gevoel dat zij de controle over hun eetgedrag kwijt zijn. Zij kunnen niet meer stoppen met eten. Het voedsel is dikwijls calorierijk en wordt vaak zonder proeven doorgeslikt. Meestal is het voedsel dat de patiënten zich buiten de eetbuien om niet toestaan.
De drang tot eetbuien is vaak zo groot dat patiënten deze gaan plannen. Zo kunnen patiënten bijvoorbeeld gedurende de dag, op hun werk, nauwelijks iets eten, om zich “s avonds wanneer ze alleen zijn over te geven aan een eetbui. Maar een eetbui kan ook ontstaan wanneer patiënten het gevoel hebben ‘over de schreef’ te zijn gegaan, omdat zij iets meer gegeten hebben dan zij zichzelf hadden toegestaan. De frequentie van de eetbuien varieert van persoon tot persoon. De ene patiënt(e) heeft twee eetbuien per week, de andere heeft er vele per dag.
Na een eetbui proberen boulimia-patiënten het eten zo snel mogelijk weer kwijt te raken. Vaak gebeurt dit door zelf opgewekt braken en/of het gebruik van laxeermiddelen en/of plasmiddelen. Het kan ook zijn dat er geen gebruik wordt gemaakt van deze middelen, maar dat na een periode van eetbuien een periode van streng vasten volgt. Als reactie op het hongergevoel dat door het vasten ontstaat, kunnen weer nieuwe eetbuien volgen. Ook het feit dat patiënten weten dat zij het eten na een eetbui weer snel kwijt kunnen, vormt vaak een voorwaarde voor het optreden hiervan.
Net als anorexia-patiënten zijn boulimia-patiënten dus geobsedeerd door voedsel, gewicht en lichaamsomvang. De meeste boulimia-patiënten hebben echter een normaal gewicht, al komt het ook voor dat ze mager of dik zijn. Wat hun gewicht ook is, in hun beleving zijn ze in ieder geval te dik en ze proberen dan ook voortdurend slanker te worden of op gewicht te blijven. Boulimia-patiënten schamen zich vaak erg voor hun eetbuien en proberen deze voor de buitenwereld verborgen te houden. Vandaar dat zij ogenschijnlijk vaak normaal functioneren.
Gevolgen.
Bij boulimia nervosa kunnen als gevolg van het onregelmatige eetpatroon, het braken en het laxeren een groot aantal klachten optreden.
•Bij vrouwen kunnen menstruatiestoornissen optreden. De menstruatie is dan erg onregelmatig of blijft uit.
•Verstoring van het honger- en verzadigingsmechanisme. De patiënten weten niet meer wanneer zij honger hebben of wanneer zij vol zitten.
•Door veelvuldig braken komen de slokdarm en de mondholte voortdurend in contact met het maagzuur. Hierdoor wordt het glazuur van het gebit aangetast (cariës) en kunnen de speekselklieren opzetten. Ook keelpijn en langdurige heesheid kunnen door het braken ontstaan.
•Door het gebruik van laxeer- en vochtafdrijvende middelen raakt de vochthuishouding verstoord. Het gevolg hiervan kan een lage bloeddruk zijn met klachten als duizeligheid, zwakte, een licht gevoel in het hoofd en flauwvallen.
•Door braken of het gebruik van laxeermiddelen kan een tekort aan kalium ontstaan, wat kan leiden tot nier- en leverbeschadigingen, spierkrampen, hartritmestoornissen en hartstilstand.
•Er kan een tekort aan vitaminen en mineralen ontstaan. Ook kan bloedarmoede optreden.
•Bij patiënten die regelmatig veel eten, rekt de maag uit. In het ernstigste geval kan de maagwand scheuren door het plotselinge uitzetten van de maag. Dit laatste komt echter niet zo vaak voor.
•Patiënten kunnen verslaafd raken aan de laxeermiddelen.
De meeste lichamelijke symptomen kunnen zich herstellen als de eetstoornis verdwijnt. Dit kan echter wel enige tijd duren. Omdat veel mensen met boulimia nervosa een normaal lichaamsgewicht hebben, is het door anderen vaak moeilijk te zien dat zij een eetstoornis hebben. Omdat de patiënten zich doorgaans over hun eet- en purgeergedrag schamen, spreken zij vaak niet over hun lichamelijke klachten, waardoor deze onopgemerkt blijven. Dit maakt boulimia nervosa tot een lichamelijk gevaarlijke ziekte.
Sociale gevolgen
Boulimia-patiënten stellen, net als een anorexia-patiënten, hoge eisen aan zichzelf. Daarom beschouwen zij het feit dat zij hun eetgedrag niet in de hand kunnen houden als gebrek aan wilskracht en zelfbeheersing. Hierdoor voelen ze zich schuldig en krijgen ze vaak een hekel aan zichzelf. Als ze er daarnaast ook nog niet in slagen het, in hun ogen, ideale lichaamsgewicht te handhaven, kan dit uitlopen op een enorme walging van zichzelf.
Omdat ze zich zo schamen en bang zijn om afgewezen te worden, proberen boulimia-patiënten vaak hun eetbuien voor anderen verborgen te houden. Het braken en het gebruik van laxeermiddelen houden zij uiteraard ook geheim. Zo lijden velen van hen jarenlang een soort “dubbelleven”, waarbij zelfs een levenspartner, ouders of een beste vriendin niet op de hoogte zijn van hun problematiek. De eetbuien fungeren dan als uitlaatklep om ogenschijnlijk probleemloos te blijven functioneren.
Boulimia-patiënten voelen zich dan ook vaak erg eenzaam in de worsteling met hun ziekte. Ze zoeken pas hulp als de wanhoop te groot is om mee verder te leven. Als ze er uiteindelijk toe zijn gekomen hun probleem aan anderen te vertellen, voelen ze zich nog vaak alleen. Het is moeilijk om aan buitenstaanders duidelijk te maken wat het betekent om met zo”n dwang te moeten leven.
Boulimia-patiënten zijn in gedachten veelvuldig bezig met eten en ze piekeren vaak over hun uiterlijk en gewicht. Hierdoor kunnen ze zich moeilijk op andere dingen concentreren, zoals studie en het onderhouden van relaties. Het maken van afspraken is moeilijk, want ze weten vaak niet van tevoren wanneer een eetbui toeslaat. Als ze laxeermiddelen gebruiken, kunnen ze last hebben van enorme darmkrampen, waardoor ze vaak weer afspraken moeten afzeggen. Mensen met boulimia komen daarom op den duur vaak in een sociaal isolement terecht.
Het vele eten en de laxeermiddelen kosten veel geld. Boulimia-patiënten komen daarom niet zelden in financiële problemen. Dit versterkt hun isolement, want hierdoor wordt het ook weer moeilijker om iets met anderen te ondernemen. Uitgaan kost immers ook weer geld. Als de financiële zorgen groot worden, komt het ook voor dat de patiënten voedsel gaan stelen uit de winkel. Hier voelen ze zich dan weer erg schuldig over.
Binge eating disorder (BED)
Naast anorexia en boulimia wordt vaak ook ‘Binge Eating Disorder’ (BED), ook wel eetbuienstoornis genaamd, als een ander eetprobleem gezien. Het lijkt in veel opzichten op anorexia en boulimia. De lichamelijke aspecten kunnen verschillen, maar de sociale en psychische achtergronden kunnen overeenkomsten vertonen. BED kan leiden tot gebrek aan essentiële stoffen (zoals vitamines, mineralen), en het uit balans raken van de natrium/kalium huishouding. Dit zijn heel gevaarlijke gevolgen.
BED is veel meer dan alleen soms een frustratie ‘wegeten’. Het kan het hele leven gaan overheersen, en dan wordt het tijd om er iets aan te doen, en steun en hulp te zoeken voor het probleem. Mensen met BED/eetbuienstoornis zullen zichzelf in veel van de punten herkennen van de zelftest. Wanneer veel van de genoemde criteria van toepassing zijn, en zeker wanneer de net genoemde lichamelijke verschijnselen optreden, dan is het belangrijk dat er hulp wordt gezocht. Maar ook als je geen duidelijke lichamelijke klachten zijn, is het verstandig in te grijpen. Hoe eerder er hulp en openheid komt, hoe groter de kans op genezing.
Lichamelijke gevolgen.
Ook BED is erg ongezond voor je lichaam vanwege je onregelmatige eetpatroon, je grote eetbuien en het overgewicht. Je lichaam heeft hier veel onder te lijden.
Je kunt een tekort aan voedingsstoffen krijgen door het overeten. Dit kan leiden tot luchtweginfecties, nieruitval, blindheid of een hartaanval.
Overgewicht heeft gevolgen voor je bloeddruk. Je hart moet meer moeite doen om het bloed door je aders te pompen, omdat deze dichtslibben. Je bloeddruk verhoogt. Hierdoor kun je hersenbeschadiging of een hartstilstand krijgen.
Door het regelmatig veel eten rekt je maag uit, en in ernstige gevallen kan zelfs de maagwand scheuren. Maar dit gebeurt gelukkig niet vaak.
Je hebt een verhoogde kans op suikerziekte.
Je honger- en verzadigingsgevoel raken verstoord. Je weet niet meer wanneer je honger hebt of wanneer je vol zit.
Door het overgewicht kun je last krijgen van je gewrichten, omdat deze worden overbelast.
Door het vele eetbuivoedsel, vaak rijk aan suikers, kun je gebitsproblemen krijgen zoals ontkalking van de tanden, slijtage van het tandglazuur en tandvleesontsteking.
Je kunt last krijgen van slaapstoornissen, chronische vermoeidheid en lusteloosheid.
Sociale gevolgen.
Veel sociale gevolgen van BED komen sterk overeen met die van Boulimia Nervosa. Je bent voortdurend bezig met piekeren over eten, gewicht en je lichaam. Je besteedt veel tijd aan het plannen van eetbuien en het geheimhouden daarvan. Je probeert zo onopvallend mogelijk aan eten te komen, en gaat misschien veel verschillende supermarkten af zodat je niet alles op dezelfde plek hoeft te halen. Hier gaat erg veel tijd in zitten.
Daarnaast schaam je je erg over je eetgedrag en je lichaam. Je voelt je zwak omdat je je eetbuien niet kunt stoppen, en je gewicht niet kunt handhaven. Als je gewicht toeneemt kun je zelfs echt gaan walgen van jezelf. Misschien durf je niet meer goed over straat omdat je zo’n hekel hebt aan je lichaam, en denkt dat iedereen naar je kijkt en over je oordeelt. Gedachtes hierover en over eten beheersen je leven, waardoor er weinig ruimte overblijft voor andere dingen.
Ook als je BED hebt, kun je dus al snel in een sociaal isolement belanden.
De eetbuien kosten je veel geld, en zo kun je in de financiële problemen komen. Misschien steek je jezelf wel in grote schulden of ga je stelen vanwege je eetbuien. Je schuldgevoel vergroot, en je zelfvertrouwen gaat steeds verder omlaag.
Orthorexia
Een nieuwe eetstoornisontwikkeling passend in onze huidige maatschappij, wel een naam die we serieus mee moeten nemen in de rubriek eetstoornissen.
De naam Orthorexia Nervosa komt vanuit Amerika en is geïntroduceerd in 2001 door Dr. Steven Bratman. Dr. Steven Bratman, een natuurgeneeskundige arts, acupuncturist en een voormalige ‘orthorexiapatiënt’ schreef onlangs een boek over Health Food Junkies “Een pathologische fixatie op gezond eten”.
Mensen die lijden aan orthorexia zijn 24 uur bezig met verantwoord en te gezond voedsel. Zij weigeren, in hun ogen, ‘ongezond voedsel’. Het verraderlijke van deze aandoening is dat het er langzaam insluipt. Vaak worden eerst vlees, vis, graan en zuivel uit het dieet verbannen. Zij hebben voornemens om meer groente te eten en veel fruit wordt er ook genuttigd. Koken van groente betekent vitamineverlies dus vanaf die tijd eten de mensen alleen nog maar meer bergen rauwe groente, ook al beginnen hun darmen te protesteren. Vetten zijn slecht, dus eten ze ook geen boter op hen brood, waardoor vitamine A-D tekort ontstaat.
Het gaat bij orthorexia dan ook niet zozeer om de hoeveelheid eten, maar om de kwaliteit ervan. Aan de kwaliteit van het eten wordt de kwaliteit van het leven afgemeten. Over het algemeen eten mensen dan ook die lijden aan orthorexia veel te eenzijdig.
Lichamelijke gevolgen.
Orthorexia-patiënten kunnen door hun eetgedrag erg vermageren. Door de ondervoeding en vermagering kunnen veel lichamelijke klachten optreden.
•Vitaminetekort
•Duizeligheid
•Langdurige heesheid
•Ernstige maagklachten
•Haaruitval
•Chronische vermoeidheid
•Gebitsproblemen
•Menstruatiestoornissen
•Nier- en leverbeschadigingen
•Spierkrampen
•Hartritmestoornissen
Sociale gevolgen.
Orthorexia heeft op sociaal gebied ook veel gevolgen dit doordat zij 24 uur per dag met gezond voedsel bezig zijn. Door alle lichamelijke en geestelijke stress kunnen mensen die aan orthorexia zich onzeker, angstig en depressief gaan voelen. Deze mensen moeten van henzelf zich aan allerlei regels voldoen, en eigenlijk wordt hen hele denken en doen, in beslag genomen door de eetstoornis. Door chronische vermoeidheid worden sociale contacten vermeden, ze hebben ze weinig tijd voor andere dingen zoals hobby’s etc. Hoezeer ze zich ook proberen aan te passen, ze zonderen zich steeds meer van hen omgeving af waardoor ze in een sociaal isolement komt.
Eetstoornis Niet Anders Omscherven (NAO)
Niet iedereen past natuurlijk precies in een vakje ‘anorexia’, ‘boulimia’, of ‘BED’. Wanneer er sprake is van een aantal kenmerken maar niet allemaal, of een combinatie of afwisseling van kenmerken die bij anorexia, boulimia of bed horen, wordt er ook wel gesproken van een ‘eetstoornis NAO’: Niet Anderszins Omschreven.
Bron: http://www.sabn.nl/informatie_eetstoornissen.php